Wątroba - jak o nią dbać? - Telemedyk.online
A-  A  A+    
0 +
Telekonsultacji Lekarskich
0 +
Telekonsultacji dziennie
0 minut
Średni czas oczekiwania
0 %
Zadowolonych z wizyty Pacjentów

Wątroba – jak o nią dbać?

Wątroba jest największym gruczołem wewnątrzwydzielniczym.

Wątroba pełni najważniejszą funkcję w procesie przemiany materii. Zbliżające się święta z pewnością będą dla naszych narządów czasem intensywnej pracy. Istnieje ścisłe powiązanie między pracą wątroby a układu trawienia i krążenia. Oprócz roli w detoksykacji ksenobiotyków, trawieniu, syntezie ważnych białek osocza, glukoneogenezie, metabolizmie i magazynowaniu lipidów, wątroba odgrywa również istotną rolę w homeostazie żelaza oraz bierze udział w reakcjach odpornościowych. 

Pan w niebieskiej koszule trzyma rękę na brzuchu ponieważ boli mu wątroba

Do przyczyn uszkodzenia hepatocytów zaliczamy w szczególności nieodpowiednią dietę, nadmierne spożywanie alkoholu, wirusy, niektóre leki, toksyny w pożywieniu, np. pleśnie, metale ciężkie czy nieprawidłowe produkty przemiany materii. Wątroba – jakiekolwiek zmiany patofizjologiczne niosą za sobą poważne konsekwencje dla całego organizmu ludzkiego.

Wątroba tworzy w ciągu doby około 600-800 ml żółci wątrobowej, która zagęszcza się w żółć pęcherzykową.

W żółci ludzkiej najważniejszymi kwasami żółciowymi są: kwas cholowy, kwas chenodeoksycholowy. Występują one w postaci soli sodowych. W większości są one sprzężone z glicyną i tauryną występując jako:

  1. glikocholowy,
  2. glikodeoksycholowy,
  3. glikochenocholowy,
  4. taurocholowy.

Sprzężone z aminokwasami kwasy żółciowe są oporne na jelitowe enzymy hydrolityczne i są wchłaniane zwrotnie w postaci niezmienionej (krążenie watrobowo-jelitowe). Kwasy żółciowe niesprzężone pod wpływem występujących w jelitach bakterii ulegają częściowo przemianie do kwasów deoksycholowego i litocholowego. Żółć pełni bardzo ważne funkcje m.in.: wpływa na wchłanianie lipidów (przy jej braku wchłania się tylko ok. 50%). Decyduje o wchłanianiu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach A, D, E, K (przy jej braku prawie nie są wchłaniane). Kwasy żółciowe są  jednym z czynników regulujących procesy wchłaniania wody i elektrolitów w okrężnicy. Natomiast sole kwasów żółciowych: ułatwiają trawienie lipidów (są emulgatorami), pobudzają wydzielanie soku trzustkowego i uaktywniają lipazę, biorą udział we wchłanianiu wapnia, zapobiegają tworzeniu kamieni cholesterolowych w pęcherzyku, rzadziej w drogach żółciowych, bo utrzymują cholesterol w postaci rozpuszczalnej, pobudzają motorykę przewodu pokarmowego.

Do przywrócenia równowagi czynnościowej wątroby można zastosować odpowiednie preparaty na bazie ziół. Leki roślinne ułatwiają proces odtruwania wątroby, mają właściwości moczopędne, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe, wzmagają przepływ żółci, znoszą stany skurczowe w obrębie dróg żółciowych, zwiększają wytwarzanie żółci w wątrobie, pobudzają również czynność trawienną, gdyż regulują ilość soku żołądkowego, prawidłową perystaltykę jelit oraz dopływ soku żółciowotrzustkowego.

Leki żółciotwórcze – pobudzają wątrobę do wydzielania żółci:

  • Raphacholin C. Regularnie i przez dłuższy okres stosowany pobudza wydzielanie żółci, dzięki czemu działa ochronnie na miąższ wątroby, przyspiesza usuwanie szkodliwych substancji z żółcią i wzmaga prace jelit. Dzięki bogatej zawartości substancji (kwas dehydrocholowy, wyciąg z czarnej rzodkwi, węgiel leczniczy, wyciąg z karczochów, olejek mięty pieprzowej) znalazł zastosowanie przy niestrawnościach, dyskomfortu spowodowanego nieprawidłową czynnością wątroby (wzdęcia, zaparcia) oraz przy zaburzeniach pęcherzyka żółciowego.
  • Zawiera niezbędne fosfolipidy, które usprawniają i wspomagają pracę komórek wątroby oraz korzystnie wpływają na metabolizm lipidów i jednocześnie hamują procesy miażdżycowe. Fosfolipidy są wbudowywane w błony komórkowe uszkodzonych hepatocytów. Przywracają im prawidłową czynność i aktywność enzymatyczną. Wielonienasycone kwasy tłuszczowe zmniejszają stężenie cholesterolu i normalizują stężenie lipoprotein w surowicy (zmniejszają LDL, zwiększają HDL).

Surowce roślinne wpływające korzystnie na hepatocyty oraz pomocne w przewlekłych stanach zapalnych wątroby to:

  • Ostropest plamisty – surowiec stanowią owoce zawierające do 2-3% sylimaryny, która jest silnym przeciwutleniaczem. Sylimaryna działa ochronnie w przypadku zatruć toksynami muchomora sromotnikowego, pobudza ona polimerazę RNA, co sprzyja regeneracji tych komórek. Dzięki hamowaniu syntezy prostaglandyn i utleniania lipidów flawonoid ten ma pewne działanie przeciwzapalne, stymulujące regenerację i wytwarzanie nowych komórek wątroby, a przede wszystkim odtruwające. Chroni wątrobę przed licznymi truciznami, m.in. takimi, jak: alkohol, dwusiarczek węgla, pestycydy. Przykładami preparatów dostępnych bez recepty jest: Sylimalor oraz Lagosa,
  • Karczoch zwyczajny. Zawiera flawonoidy (luteolin, apigenin), cukier-inulinę, białka, tłuszcze i witaminę C. Ze względu na inulinę może być stosowany przez cukrzyków. Posiada właściwości hepatoprotekcyjne, przeciwdrobnoustrojowe oraz redukujące poziom cholesterolu. Działa przeciwutleniająco. Wykorzystywany jest w leczeniu i długotrwałej profilaktyce przy podwyższonym poziomie cholesterolu i trójglicerydów we krwi. Hamuje rozwój miażdżycy zmniejsza stężenie cholesterolu nawet u pacjentów opornych na klofibrat. Przeciwdziała stłuszczeniu wątroby po częściowej hepatektomii. Zwiększa spontaniczną diurezę u pacjentów opornych na furosemid i kwas etakrynowy. Preparaty na bazie karczocha to: Cynarex, Verdin Complexx, Sok z liści karczocha (Alter Medica),
  • Źródło białka, nienasyconych kwasów tłuszczowych, fosfolipidów, flawonoidów, lecytyny, fitoestrogenów, witamin z grupy B, potasu, żelaza, magnezu, fosforu i wapnia. Dostarczone do ustroju wbudowują się w błony komórkowe i cytoplazmatyczne hepatocytów uszkodzonych przez czynniki hepatotoksyczne przywracając ich prawidłowe funkcjonowanie. Obniża stężenie cholesterolu. Jest pomocna w walce z kamieniami żółciowymi. Redukuje stężenie trójglicerydów we krwi poprzez dużą zawartość błonnika pokarmowego obniża stężenie cukru we krwi. Usuwa zaparcia i ułatwia wypróżnienie. Niestety jest nieskuteczna w przypadku nieodwracalnych zmian w wątrobie (marskość, wirusowe zapalenie wątroby). Przykładami preparatów może być: Esseliv, Essentiale Forte,
  • Korzeń Kudzu. Izoflawony (pueraryna) zawarte w kudzu wpływają na metabolizm alkoholu w hepatocytach przez hamowanie aktywności enzymów rozkładających etanol do aldehydu octowego, a następnie do kwasu octowego. Skutkuje to ograniczeniem objawów zatrucia alkoholem tzw. kaca. 

Wątroba: leki stosowane w uszkodzeniach komórek:

  • Tymonacyk; preparaty: Heparegen. Kwas tiazolidynokarboksylowy w komórkach wątroby jest metabolizowany do cysteiny, dzięki której chroni miąższ wątrobowy przed uszkadzającym działaniem toksyn bakteryjnych, wirusowych oraz etanolu, pochodnych benzenu i metali ciężkich. Działa także żółciopędnie oraz zmniejsza stężenie lipidów w osoczu. Głównym wskazaniem stosowanie tego leku są choroby wątroby o różnej etiologii, jak również toksyczne uszkodzenie wątroby spowodowane alkoholem, lekami lub substancjami chemicznymi,
  • Ornityna; preparaty: Hepa-Merz, Hepatil. Aminokwas biorący pośrednio udział w cyklu syntezy mocznika z amoniaku w wątrobie. Przyspiesza procesy odtruwania w komórkach wątroby i mózgu, dzięki zwiększonej eliminacji amoniaku.

Pomimo znacznej liczby preparatów leczniczych wspomagających prace wątroby, mają one ograniczony zasięg działania. Warto zadbać o codzienne nawyki chroniące nas przed uszkodzeniem komórek wątroby.  Jeśli tylko pojawiają się pierwsze symptomy choroby należy skonsultować się z lekarzem, w celu otrzymania skierowania na odpowiednie badania.

Piśmiennictwo:

  1. Lamer-Zarawska, B. Kowal-Gierczak, J. Niedworok, Fitoterapia i leki roślinne,
  2. Ożarowski, Ziołolecznictwo – Poradnik dla lekarzy, PZWL,
  3. Matławska, Farmakognozja, UM Poznań.

Udostępnij ten artykuł

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Musisz zaakceptować by korzystać z serwisu